Tkanina bawełniana jest szeroko wykorzystywana w przemyśle tekstylnym, głównie ze względu na jej uniwersalność i wytrzymałość, a także szereg innych cech. Większość z nas posiada w swoim domu tekstylia wykonane właśnie z tego materiału. Skąd tak właściwie biorą się tkaniny bawełniane, w jaki sposób powstają i do czego wykorzystuje się ich poszczególne rodzaje? Zapraszamy do lektury!

Skąd się bierze tkanina bawełniana?

tkaniny bawelniane

Tkaniny bawełniane, jak sama nazwa wskazuje, wytwarza się z naturalnych włókien bawełny, które otaczają nasiona rośliny o takiej samej nazwie. Włókna te wykorzystuje się do produkcji tkanin już od tysiącleci (znali ją prawdopodobnie już Egipcjanie 12 tysięcy lat przed naszą erą). Charakteryzują się one miękkością i wytrzymałością, co sprawia, że są uniwersalne i mają szerokie zastosowanie. Bawełnę produkuje się w wielu miejscach, między innymi w Stanach Zjednoczonych, Europie i Australii, lecz trzy czwarte wszystkich upraw znajduje się w krajach trzeciego świata.

Proces przetwarzania bawełny jest bardzo złożony, a jej zbiór i moment otrzymania gotowej tkaniny dzieli wiele etapów, do których można zaliczyć:

  • odziarnianie,
  • zgrzeblenie włókna,
  • przędzenie,
  • tkanie,
  • procesy wykańczające – w zależności od zastosowania tkaniny wykonuje się opalanie, strzyżenie, dekatyzację, odtłuszczanie, wybielanie, merceryzację i/lub farbowanie.

Cechy tkanin bawełnianych

satyna bawelniana

Włókna bawełny charakteryzują się dobrą chłonnością wody (higroskopijność na poziomie 7,5%), długością od 12 do 50 mm oraz wytrzymałością na rozciąganie w zakresie 300-600 MPa. Naturalnie mają barwę białą, kremową, beżową lub zieloną, a tkaniny w tym kolorze nie muszą być dodatkowo farbowane, ponieważ jest on trwały. Bawełna ma zdecydowanie więcej zalet, niż wad, a do jej pozytywnych cech można zaliczyć między innymi:

  • miękkość i giętkość;
  • wytrzymałość;
  • dużą przepuszczalność powietrza, co jest cenne szczególnie w produkcji ubrań przeznaczonych na cieplejsze pory roku;
  • łatwość farbowania, dzięki czemu ubrania i tekstylia mogą zyskać przeróżne kolory i wzory;
  • odporność na wysoką temperaturę;
  • łatwość prania i usuwania plam;
  • wielofunkcyjność.

Ponadto bawełna jest odpowiednia dla dzieci, alergików i osób z wrażliwą skórą. W zależności od grubości materiału można też wybrać dla siebie ubrania, które zapewnią pożądany poziom ciepła – te grubsze ogrzeją nas w chłodniejsze dni, natomiast cienkie idealnie sprawdzą się latem, ze względu na wyżej wspomnianą lekkość i przewiewność. Wśród wad bawełny można wymienić skłonność do gniecenia się oraz długi czas wysychania.

Tkanina bawełniana – rodzaje i wykorzystanie

Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że istnieje więcej niż jeden rodzaj tkaniny bawełnianej. Jest ich kilka, a każdy ma inne cechy, które predysponują go do wykorzystania w produkcji różnego rodzaju tekstyliów. Wśród materiałów bawełnianych można wymienić batyst bawełniany, aksamit, bawełnę egipską, denim, sztruks, kreton, perkal, popelinę, drelich, flanelę, atłas. Więcej na temat każdego z nich można przeczytać tutaj.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że istnieje także bawełna zmodyfikowana genetycznie oraz bawełna organiczna. Ten pierwszy rodzaj należy do grupy roślin powstałych z wykorzystaniem inżynierii genetycznej. Dodaje się dodatkowy gen, co zabezpiecza roślinę przed niepożądanymi owadami i innymi szkodnikami. Pozwala to ograniczyć stosowanie pestycydów. Z kolei produkcja bawełny organicznej jest ściśle kontrolowana, aby cały proces odbywał się zgodnie z naturalnymi procesami zachodzącymi w przyrodzie. W przeciwieństwie do produkcji bawełny konwencjonalnej, nie używa się chemikaliów i pestycydów, a także nie dopuszcza się do wyzysku pracowników. Rośliny zabezpiecza się za pomocą naturalnych środków i nawozów, np. czosnku, chili i obornika, a zbiory przeprowadzane są ręcznie. Dzięki temu włókna nie mieszają się z nasionami i olejem, co pozwala uniknąć konieczności ich późniejszego oczyszczania z wykorzystaniem silnych środków chemicznych.

bawelna organiczna

Tkaniny bawełniane wykorzystuje się do produkcji wszelkiego rodzaju ubrań. Grubsze materiały doskonale nadają się do stworzenia spodni, kurtek, płaszczy, spódnic, koszul, mundurów, fartuchów, a także akcesoriów (np. kapeluszy). Z tych cieńszych tworzy się bluzki, koszule, zwiewne sukienki i spódnice oraz bieliznę. Poza odzieżą, materiał bawełniany świetnie nadaje się do produkcji tekstyliów, takich jak rolety rzymskie, zasłony, firany, narzuty, ręczniki, tkaniny pościelowe, obicia mebli, czy tekstylia kuchenne.

W przypadku pościeli doskonale sprawdza się satyna bawełniana, która w ostatnich latach cieszy się dużą popularnością. Jest funkcjonalna i bardzo przyjemna w dotyku. Materiał ten poddawany jest specjalnym procesom uszlachetniania, które nadają mu gładkość i połysk. Ten rodzaj tkaniny jest często mylony ze zwykłą satyną. Czym się różnią? Przede wszystkim składem i techniką produkcji, co wpływa na ich właściwości – ta bawełniana jest zdecydowanie przyjemniejsza w dotyku i bardziej delikatna, a także przyjazna dla zdrowia – zapewnia odpowiednią wymianę powietrza i odprowadzanie wilgoci. Ten typ materiału jest dość łatwy w pielęgnacji, należy jedynie pamiętać o niestosowaniu silnych środków chemicznych, np. wybielaczy.

Ciekawostka – inne zastosowania bawełny

Bawełnę wykorzystuje się jednak nie tylko do produkcji ubrań i tekstyliów. Stosowana jest również do wytwarzania takich produktów, jak materiały opatrunkowe, filtry do kawy, banknoty i ekskluzywne materiały piśmienne. Ze względu na dużą wytrzymałość używana jest także w sieciach rybackich, a dawniej była stosowana nawet w wężach strażackich.

Co więcej, wykorzystywane są nie tylko włókna bawełny. Z ziaren wytwarza się olej, który bywa używany do wyrobu margaryny, a pozostałe wytłoki przeznacza się na paszę dla zwierząt hodowlanych. Ponadto zastosowanie specjalnej obróbki z wykorzystaniem kwasu azotowego i siarkowego pozwala uzyskać specjalny rodzaj bawełny (zwanej strzelniczą), którą wykorzystuje się do wyrobu takiego produktu, jak proch bezdymny.

bawelna

Podsumowanie

Tkaniny bawełniane są szeroko wykorzystywane w przemyśle tekstylnym, zarówno do produkcji odzieży, jak i różnego rodzaju produktów wyposażenia domowego. Ich największymi zaletami jest miękkość, wytrzymałość i odporność na wysoką temperaturę. W zależności od rodzaju materiału i jego grubości, może być używany do produkcji zarówno ciepłej odzieży i ciężkich zasłon, jak i zwiewnych ubrań oraz firan. To właśnie dzięki tej uniwersalności, tkanina bawełniana jest wykorzystywana na tak szeroką skalę.