Czy nawiewniki okienne są obowiązkowe?

Wraz z pojawieniem się kilkanaście (a w zasadzie nawet kilkadziesiąt) lat temu nowych technologii wytwarzania okien właściwie zniknął problem ich nieszczelności. Pojawił się jednak nowy — zbyt małej ilości (lub nawet zupełnego braku) świeżego powietrza dopływającego z zewnątrz. Rozwiązaniem tej kwestii stały się zaś okienne nawiewniki powietrza. Rodzi się tutaj jednak pewne pytanie — czy urządzenia te są obowiązkowe? O tym opowiemy w poniższym tekście.

Czym są nawiewniki okienne?

Nawiewniki to niewielkie mechaniczne urządzenia nawiewne, które montuje się w oknach, drzwiach balkonowych/tarasowych, służące zapewnieniu przepływu ilości świeżego powietrza wystarczającego do zachowania jego dobrej jakości wewnątrz pomieszczeń. Montuje się je w górnej krawędzi ramy okiennej w wykonanej frezarką szczelinie (w przypadku już wprawionych okien drewnianych i z PCV bez fabrycznego przygotowania), specjalnie do tego przygotowanym kanale (w przypadku okien aluminiowych) lub między ramą a nadprożem (ten sposób nie wymaga ingerencji w konstrukcję okna). Nowe okna mogą mieć już fabrycznie wprawione nawiewniki. Niewątpliwą zaletą nawiewników jest także prosta budowa — zasadniczo składa się z zabezpieczonych aluminiową lub wykonaną z PCV obudową zewnętrznej czerpni i wewnętrznego regulatora. Do tego dochodzi jeszcze pokrętło i klapa ręcznej regulacji stopnia otwarcia.


okno w kuchni

Nawiewniki powietrza a przepisy prawne

Dokumentem regulującym kwestie nawiewników jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6.11.2008 roku W sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Określa on minimalną wartość współczynnika infiltracji (czyli ilości powietrza dopływającego w ciągu 1 godziny przez 1 metr szpary okna lub drzwi balkonowych przy zachowanej różnicy ciśnień 1 daPa) dla okien budynków mieszkalnych jednorodzinnych, budynków zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej na 0,3m3. Jego treść narzuca tym samym konieczność wentylacji wszystkich użytkowanych pomieszczeń.

Z dalszej jego treści można wywnioskować, że nawiewniki w oknach są wymagane w każdym budynku mieszkalnym i użyteczności publicznej korzystającym z wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej wywiewnej (choć dopuszcza także np. instalowanie nawiewników ściennych). Nie montuje się ich natomiast w budynkach z instalacją mechaniczną nawiewną lub nawiewno-wywiewną — w ich przypadku stosuje się wentylatory nawiewne.

Zatem zgodnie z literą prawa należy zapewnić dopływ odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego do każdego budynku z wentylacją grawitacyjną lub mechaniczną wywiewną. Dotyczy to także budowli poddawanych nadbudowie, przebudowie, remontowi, zmianie sposobu użytkowania (np. z biura na mieszkalny) oraz budynków nowych, także będących dopiero w fazie projektu. Z tego obowiązku nie są zwolnieni nawet właściciele niewielkich domków jednorodzinnych.

W domach jednorodzinnych w każdym pomieszczeniu, z wyłączeniem łazienki (w przypadku której stosuje się wentylację pośrednią), powinien znaleźć się przynajmniej jeden nawiewnik. Jest to szczególnie ważne w przypadku kuchni z oknem i kuchenką gazową, w której mogą gromadzić się szkodliwe produkty niecałkowitego spalania paliwa (np. czad). Natomiast pokrycie potrzeb wentylacyjnych pomieszczeń o powierzchni przekraczających 20 m2 wymaga zastosowania przynajmniej dwóch takich urządzeń. Ponadto rozmieszczenie nawiewników powinno umożliwiać przepływ powietrza od pomieszczeń o najmniejszym do tych o większym stopniu zanieczyszczenia powietrza. Zatem zgodnie z treścią § 150 ust.1 i ust.2 wspomnianego Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, powietrze powinno przepływać z pokoi do kuchni, aneksów kuchennych i pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.

W przypadku bloków i budynków wielorodzinnych lokatorzy są zobligowani do montażu nawiewników, jeśli:

  • projekt budowlany zakładał ich umieszczenie w oknach lub drzwiach balkonowych,
  • organ administracji budowlanej wydał decyzję nakazującą jego przeprowadzenie w wyniku stwierdzenia źle działającego systemu wentylacyjnego,
  • nakaże to właściciel lub zarządca danego obiektu.

Właściciel lub zarządca obiektu może zatem na mocy art.61 pkt.1 ustawy Prawo Budowlane (tekst jedn. Dz.U.2017.1332 z dnia 2017.07.06) nałożyć na mieszkańców obowiązek umieszczenia nawiewników w oknach lub drzwiach balkonowych we właściwie dowolnej chwili. Ten zapis prawny potwierdzają m.in. Wyrok II OSK 2651/12 Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r albo Wyrok II OSK 848/14 Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2015 r.

Wymagania dotyczące nawiewników

Każde urządzenie tego typu musi spełniać nakazane prawem kryteria techniczne. Wymagania te są określone w Polskiej Normie PN-B-03430:1983 i dotyczą szerokości strumienia dostarczanego powietrza oraz szczelności zamkniętego nawiewnika.

W przypadku pierwszego kryterium każde urządzenie w pozycji otwartej musi dostarczyć odpowiednio:

  • 20-50 m3 powietrza na godzinę — w przypadku wentylacji grawitacyjnej,
  • 15-30 m3 powietrza na godzinę — dla wentylacji mechanicznej wywiewnej.

Natomiast regulacja dotycząca stopnia szczelności mówi jasno, że żadne zamknięte urządzenie tego typu nie może być w pełni szczelne — przepływ powietrza nawiewnika w pozycji zamkniętej powinien kształtować się na poziomie od 20 do 30% pełnej wydajności danego modelu.

Polska przyjęła również w dniu 25.06.2008 roku europejską normę EN 13141-9 (ze zmianą AZ3:2000), nakładającą obowiązek dodatkowego testowania nawiewników higrosterowanych pod kątem wpływu temperatury i wilgotności powietrza na działanie tych urządzeń. Obowiązują tutaj dwie metody:

  • pierwsza (izotermiczna) zakłada, że zmianie ulega wyłącznie poziom wilgotności względnej wewnętrznej, natomiast wilgotności zewnętrzna oraz temperatury na zewnątrz i wewnątrz pozostają takie same.
  • druga natomiast zakłada, że stała pozostaje temperatura wewnętrzna oraz względna wilgotność zewnętrzna, a zmienia się temperatura na zewnątrz i wilgotność względna w pomieszczeniu. Są to warunki najbardziej zbliżone do rzeczywistego otoczenia, w którym będzie funkcjonował dany nawiewnik.

Zalety montażu systemu nawiewników okiennych

Wbrew pozorom montaż nawiewników to nie tylko obciążenie prawne, ale także rozwiązanie niosące ze sobą szereg korzyści zapewniających komfort użytkowania, których nie warto ignorować.

Przede wszystkim nowoczesne nawiewniki mogą być wyposażone w filtry antyalergiczne i antysmogowe, które znacznie poprawiają jakość dostarczanego powietrza zewnętrznego, wyłapując większość lotnych alergenów (np. zarodników i pyłków roślin) oraz nawet do 99% pyłu zawieszonego PM10 i do 80% pyłu zawieszonego PM2.5. Czyni to z nich doskonałe uzupełnienie oczyszczaczy powietrza, z których korzysta się m.in. w zanieczyszczonych centrach miast i terenach przemysłowych. Nie ma więc obawy, że przepływ powietrza dostarczy do budynku szkodliwe substancje. Filtry te są łatwe w wymianie i nie wymagają żadnej dodatkowej obsługi.

Kolejnym dodatkiem zwiększającym atrakcyjność nawiewników jest specjalny tłumik akustyczny. Działa on bardzo skutecznie, zmniejszając głośność dźwięków dochodzących z zewnątrz nawet do 48 dB. Jest to zatem idealne rozwiązanie dla firm obsługujących kontrahentów w położonej w centrum miasta siedzibie, czy rodzin z małymi dziećmi mieszkających blisko źródeł głośnego hałasu (np. przy miejscach organizujących juwenalia studenckie). Obecność takiego tłumika nie wyklucza także wspomnianych wyżej filtrów.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że prawidłowo zamontowany nawiewnik nie powoduje dyskomfortu termicznego, który mógłby się pojawić w sezonie grzewczym. Te urządzenia nawiewne powinno się zakładać na wysokości minimum 180 cm nad podłogą (w praktyce często będą to 2 metry). Dzięki temu napływające powietrze może się nagrzać, spływając w dół ku posadzce i nie powoduje nieprzyjemnego uczucia chłodu. Prawidłowy montaż nawiewników wyklucza także powstawanie przeciągów.

Podsumowanie

Obowiązek zapewnienia odpowiedniego napływu powietrza zewnętrznego jest prawnie nałożony na każdego właściciela budynków użytkowanych publicznie i mieszkalnych. Przy systemie wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej wywiewnej zapewnia się go najczęściej z wykorzystaniem nawiewników okiennych.